In films en series zijn de mensen aan de top vaak verschrikkelijke eikels. Opportunistisch, altijd uit op hun eigen gewin, niet loyaal. Is dat inderdaad de manier om de top te bereiken? Of kan het ook anders? Organisatiepsycholoog Adam Grant zocht het uit en schreef er het boek Give or Take over. Een aanrader, maar je kunt natuurlijk ook mijn samenvatting lezen. 

Geven, nemen of matchen

Zaken doen is gebaseerd op het begrip wederkerigheid: ik doe iets voor jou, dan doe jij iets voor mij. We doen graag iets voor een ander, maar verwachten daar vaak wel iets voor terug. Andersom vinden we het fijn als iemand ons helpt, maar voelt het niet goed om bij iemand in het krijt te staan.

Niet iedereen ziet het op deze manier. We kennen allemaal wel iemand die alleen maar pakt wat hij pakken kan en geen poot uitsteekt voor een ander. En in je familie of vriendenkring is vast wel iemand te vinden die altijd het beste met jou voor heeft, je helpt en bijstaat wanneer dat nodig is. Zonder ooit iets terug te vragen.

Zoals je ziet zijn er dus grofweg drie manieren waarop mensen met wederkerigheid omgaan. Ze nemen meer dan ze geven (wat kun jij voor mij doen?), ze geven meer dan ze nemen (wat kan ik voor jou doen?) of ze zorgen dat geven en nemen precies in balans zijn. Nemers, Gevers of Matchers.

De Nemer: er kan er maar één de winnaar zijn

De Nemer zorgt dat hij meer krijgt dan hij geeft. Hij gaat uit van het principe dat hij beter moet zijn dan een ander om verder te komen. Hij gelooft dat er maar één iemand kan winnen, dus moet iemand anders verliezen. Daarom stelt hij zichzelf graag in positief daglicht en eist hij de beloning op die hem toekomt.

Dat doet hij niet uit onaardigheid. De Nemer heeft niet tot doel om iets van een ander af te pakken, maar hij stelt gewoon zijn eigen belang voorop. Want wie vooruit wil komen in de wereld, moet voor zichzelf opkomen. ‘Als ik niet voor mezelf zorg, zorgt er niemand voor mij,’ is wat hij denkt.  Een Nemer helpt heus wel eens een ander. Maar alleen als de uitkomsten daarvan meer opleveren dan het hem kost.

De Gever: andermans belang voorop

De Gever stelt echter andermans belang voorop. Hij helpt graag, zonder zich druk te maken over wat het hem kost. En dit gaat niet per se over geld. Gevers leggen contacten voor een ander, zorgen dat niet alleen hen, maar het hele team lof toekomt en doen belangeloos iets voor een ander. Als je dit gedrag niet bij je collega’s herkent, denk dan eens aan je partner, vrienden en familie en aan hoe jij je zelf tegenover hen gedraagt.

De matchers: geven en nemen

De Matcher zorgt voor een perfect evenwicht tussen geven en nemen. Iets doen voor een ander geeft hem een goed gevoel, maar als het tijd is om een wederdienst te vragen, aarzelt hij niet. Andersom staat de Matcher toe dat een ander hem helpt, maar houdt hij er niet van om in het krijt te staan bij anderen. Door geven en nemen in balans te houden, beschermt hij zich tegen uitbuiting van zijn gulheid of een afhankelijke positie.

Welk type komt het verst?

Welke type denk je dat het verst komt in het leven? Klopt het wat ons in films en series wordt voorgespiegeld? Adam Grant zocht het uit. En wat blijkt? De echte top van de piramide wordt bevolkt door …

… Gevers!

En welk type heeft de meeste problemen en vind je het meestal onderaan de carrièreladder?

Ook de Gevers.

Come again?

Geven is niet jezelf wegcijferen

Dat zit zo: er zijn twee manieren waarop je kunt geven. De eerste manier van geven is jezelf opzij zetten voor een ander. Door je laatste euro aan een zwerver te geven en zelf niets meer te kunnen kopen. Door altijd voor je vrienden klaar te staan, zelfs op momenten dat het niet zo goed met jou gaat. Door altijd ‘ja’ te zeggen tegen opdrachten die je helemaal niet zo leuk vindt.

Hoewel we onbaatzuchtigheid mooi vinden, is dit geen slimme strategie om verder te komen in het leven. Sterker nog: het is een zekere route naar een burn-out of een leven als voetveeg. Als je steeds een stukje van jezelf weggeeft, blijft er uiteindelijk niets over.

Geven op de goede manier

Hoe doe je het dan wel goed? Door bij het geven drie regels in gedachten te houden:

  • Geef slim
    ‘Goede’ Gevers vragen zich af: ben ik wel de aangewezen persoon om Pietje met dit probleem te helpen? Zo niet, kan ik hem dan in contact brengen met iemand die dit wel kan? Zijn er meerdere mensen met hetzelfde probleem? Dan kan ik ze in één keer helpen, als groep. Ze kijken hoe ze in korte tijd groot effect kunnen bereiken. Zo branden ze dus niet op. 
  • Voel je goed over jezelf
    Deze tip is niet van Adam Grant, maar wel belangrijk: zie het effect van je actie. Sta jezelf toe om je goed te voelen over de hulp die je hebt verleend en sta open voor een bedankje. Op deze manier vul je je eigen emotionele reserves aan.

Klik hier voor een toffe oefening in creatief altruïsme, gemaakt door Dr. Happy Smarts Raj Raghunatan. Ik heb deze gedaan tijdens mijn cursus A Life of Happiness and Fulfillment via Coursera, en geloof me: dit is echt super! 

Tot slot wil ik nog de Ted Talk van Adam Grant aanraden. Ik dacht dat ik een Matcher was op het werk, maar ik blijk een ‘disagreeable giver’ te zijn. Waar herken jij jezelf in?  

Meer boekentips over succesvol leven? Ik vind Alles is Uitvogelbaar van Marie Forleo erg goed. 

Of, als je van je faalangst af wilt, dan is Failed it! een aanrader. 

Reacties
Like of deel dit met je vrienden!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •