Over de burn-out wordt van alles beweerd. Het zou een jongerenziekte zijn, het zou een groeiend probleem zijn, het zou komen doordat we in deze ‘maakbare samenleving’ alles willen hebben en heel veel ballen tegelijk in de lucht moeten houden. Maar klopt dat eigenlijk wel?  In dit artikel gaan we de 7 meest voorkomende gedachten over burn-out toetsen op waarheid, gebaseerd op cijfers van het CBS en TNO en andere betrouwbare onderzoeken.

1. Burn-out is een jongerenziekte

Er wordt vaak tendentieus gesproken: ‘Steeds meer jongeren kampen met een burn-out’. En dat is geen onjuiste uitspraak. De burn-out groeit gestaag, maar niet alleen onder jongeren. Burn-out komt voor onder de gehele werkende bevolking en treedt niet significant vaker op bij jongeren dan ouderen. Sterker nog: In 2011 hadden jongere werknemers (15–24 jaar) de minste klachten. Werknemers van 45–54 jaar telden het hoogste percentage met burn-outklachten.

In het staafdiagram van het CBS hieronder zie je dat de burn-outverdeling naar leeftijd weliswaar veranderd is, maar ook dat het aantal burn-outs bij de leeftijdsgroep 25-35 en 55-65 bijna gelijk is.

burn-out naar leeftijd - bron CBS

Bron: CBS

Oordeel: Niet waar

2. Vrouwen zijn gevoeliger voor burn-out

Vrouwen zouden gevoeliger zijn, ze zouden meer druk op zichzelf leggen, perfectionistischer zijn. Allemaal speculatie. Wat zeggen de cijfers?

Die zijn verdeeld. Uit de cijfers van het onderzoek Burn-out: de rol van werk en zorg van Harry Bierings en Martine Mol (CBS), dat in 2011 werd uitgevoerd, blijkt dat juist mannen over de gemeten periode iets vaker last hebben van burn-outklachten dan vrouwen. Van alle vrouwelijke werknemers tussen de 15 en 64 jaar had 12% te maken met burn-outklachten in 2010, tegenover 14% van de mannelijke werknemers.

Uit later verschenen onderzoek van het CBS (2016) blijkt dat vrouwelijke managers vaker kampen met burn-outverschijnselen dan mannelijke managers. Dit gaat dus niet over mannen en vrouwen in het algemeen, maar over managers in het bijzonder. Kunnen vrouwen minder goed omgaan met de stress en verantwoordelijkheid die komt kijken bij een managementrol? Misschien. Maar laten we de sector niet uitvlakken. Vooral in het onderwijs en de gezondheidszorg komt burn-out vaak voor. En precies in deze sectoren werken relatief veel vrouwelijke managers.

burn-out per sector

Bron: CBS

Oordeel: Niet waar

3. Burn-out komt steeds meer voor

Dat de burn-out een groeiend fenomeen is, wordt als waarheid aangenomen. Maar klopt het ook?

Uit de cijfers blijkt dat in 2007 slechts 11% van de werknemers last had van burn-outverschijnselen, in 2008 steeg dit naar 12% en van 2009 tot 2012 is het percentage met 13% gelijk gebleven, om in 2014 naar 14% te stijgen. Helaas is het percentage van 2016 nog niet bekend, maar het lijkt er dus inderdaad op dat de burn-out een groeiend probleem is.

Oordeel: Waar

4. De drukte van een gezin en werk leidt tot burn-out

Als jij thuiskomt moet je bepalen wat je wilt eten en misschien jezelf nog even naar de sportschool sleuren, maar dat is het dan wel. Nee, dan vaders en moeders. Die hebben geen seconde rust. Na het werk is er de zorg voor de kinderen: eten koken, kinderen in bad doen, naar bed brengen, wasje draaien, lunchpakketjes klaarmaken… En dan hebben we het niet eens over gebroken nachten gehad. Willen we niet gewoon te veel? Is het wel realistisch om én een baan én een gezin én een sociaal leven te combineren?

Ja. Helemaal prima zelfs. Hoewel veel mensen denken dat het uitputtend is om een gezin en werk te combineren, zeggen de cijfers het tegenovergestelde. Harry Bierings en Martine Mol schrijven in hun onderzoeksrapport:

Huishoudelijk werk en zorgtaken gaan niet gepaard met hogere percentages van burn-outklachten. Werknemers die deel uitmaken van een paar met kinderen en veel zorgtaken hebben, hebben een lager burnoutklachtenpercentage dan alleenstaanden.’

Een gezin is dus juist een goede burn-outbuffer!

Oordeel: Niet waar

6. Flexcontracten veroorzaken burn-out

Flexcontracten zijn de duivel. Toch? Volgens Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt en flexibilisering aan Tilburg University, wel. Hij geeft volgens Nieuwsuur de ‘doorgeslagen flexibele arbeidsmarkt’ en bijbehorende prestatiedruk de schuld van de groeiende burn-outproblematiek: ‘Nederland is absolute koploper in Europa als het op flexibele arbeidscontracten aankomt. Maar we hebben gefaald om de faciliteiten erbij te ontwikkelen die jongeren staande kunnen houden. Dit breekt een jonge generatie nu op.’

Ook Ron de Kloet, emeritus hoogleraar neuro-endocrinologie en farmacologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum, wijst onzekerheid als belangrijke factor aan in NRC.Handelsblad. Hij zegt: ‘Stress draait om informatie. Voorspelbare situaties zijn goed: dan weet je hoe je moet reageren. Maar is er veel onduidelijkheid, dan kan dat stress opleveren.’

Niet weten waar je aan toe bent, levert stress op. En stress is natuurlijk een belangrijke trigger voor een burn-out. Toch is het belangrijk om op te merken dat het niet zozeer het flexcontract is wat mensen de das om doet, maar de onzekerheid zelf.

Een werkgever kan ook een flexcontract aanbieden en de werknemer zich veilig laten voelen, bijvoorbeeld door waardering te tonen, open gesprekken voeren over de voortgang en wat er van iemand verwacht wordt voordat tot contractverlenging wordt overgegaan.

Oordeel: Deels waar

7. ZZP’ers lopen meer risico op een burn-out dan werknemers

Zelfstandigen werken vaak vele uren meer dan werknemers. Die zullen dus wel sneller een burn-out krijgen, nietwaar?

Niet waar, inderdaad! Zelfstandigen hebben juist significant minder last van burn-outverschijnselen dan werknemers, blijkt uit recent onderzoek van TNO en CBS.

Zelfstandig ondernemers zonder personeel ervaren minder werkdruk en hebben minder vaak burn-outklachten dan werknemers. Ook zijn ze meer bevlogen, vinden ze hun werk gevarieerder en willen ze later met pensioen dan werknemers. Ook als rekening wordt gehouden met leeftijd, opleidingsniveau, geslacht en bedrijfstak blijven er verschillen tussen zelfstandig ondernemers en werknemers bestaan.

Burn-out - staafdiagram zzp versus werknemer

Het ligt er dus niet aan hoeveel uren je werkt, maar aan in hoeverre je werken als iets stressvols of vervelends ervaart. Iemand die voor zichzelf werkt is bevlogener dan iemand die voor een baas werkt. De ZZP’er weet natuurlijk altijd waar hij het voor doet: zichzelf.

Naast werkdruk blijkt uit het reeds genoemde onderzoek Burn-out: de rol van werk en zorg dat ook een gebrek aan sociale steun van collega’s en leidinggevenden een belangrijke factor is, evenals weinig zeggenschap over de uitvoering van het werk. ZZP’ers kunnen zelf bepalen met wie ze zakendoen en hebben vaak volledige zeggenschap over de uitvoering van hun werk. De cijfers van het CBS ondersteunen daarmee deze bevindingen uit het eerdere onderzoek.

Oordeel: Niet waar

8. Wat je nooit ergens hoort of leest, maar wel waar is

Werknemers van allochtone afkomst hebben vaker last hebben van burn-outverschijnselen dan autochtone werknemers. Waarom dit het geval is, is niet bekend, maar misschien kun je verbanden leggen tussen de belangrijkste burn-outfactoren (zie hieronder) en allochtone afkomst.

Burn-out-allochtoon

Wat zijn de belangrijkste burn-out veroorzakers?

De factoren die in de meeste onderzoeken naar burn-out steeds weer naar voren komen zijn:

  • Weinig sociale steun van collega’s en leidinggevenden (Je hebt het gevoel dat je harde werk niet gewaardeerd wordt, dat je niet gezien wordt of misschien ben je zelfs slachtoffer van pesten op de werkvloer);
  • Hoge werkdruk (Dit heeft niet alleen te maken met het aantal uren dat je werkt, maar ook hoe je je werk ervaart);
  • Onzekerheid (Doe ik het wel goed? Houd ik mijn baan wel? Het gaat slecht met het bedrijf, wat betekent dat voor mij?);
  • Weinig autonomie, weinig zeggenschap over de uitvoering van het werk (Je mag bijvoorbeeld niet zelf bepalen wanneer je vrij neemt)
  • Of men werkt in een voltijdbaan

BO - grafiek sociale steun

Vond je dit een nuttig artikel of juist helemaal niet? Laat hieronder weten hoe jij erover denkt!

Lees ook het eerdere artikel dat op Get Up Magazine verscheen, over de rol van de pers bij veelvoorkomende misverstanden rondom de burn-out.

Reacties
Like of deel dit met je vrienden!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •